Lean management, czyli zarządzanie szczupłe, to koncepcja zarządzania, która koncentruje się na maksymalizacji wartości dla klienta przy jednoczesnym ograniczaniu marnotrawstwa w procesach organizacyjnych. Jej główne założenie opiera się na tym, że wszystko, co nie dodaje wartości z punktu widzenia klienta, stanowi stratę i powinno zostać wyeliminowane.
Metoda ta znajduje zastosowanie nie tylko w przemyśle (gdzie się narodziła), ale również w usługach, opiece zdrowotnej, logistyce, a nawet w administracji publicznej.
Spis treści
Geneza lean management
Koncepcja Lean wywodzi się z japońskiego Systemu Produkcyjnego Toyoty (TPS), opracowanego po II wojnie światowej. Choć pierwotnie skupiona była na optymalizacji produkcji, z czasem została zaadaptowana na potrzeby szeroko pojętego zarządzania organizacjami.
Termin „Lean” został spopularyzowany na Zachodzie po publikacji książki The Machine That Changed the World (1990) autorstwa Jamesa P. Womacka, Daniela T. Jonesa i Daniela Roosa.
Główne założenia
Lean management opiera się na pięciu filarach, które stanowią fundament skutecznego zarządzania procesami:
- Określenie wartości (Value)
Zrozumienie, co stanowi wartość z punktu widzenia klienta. - Mapowanie strumienia wartości (Value Stream Mapping)
Analiza wszystkich czynności w procesie – zarówno tych dodających wartość, jak i tych zbędnych. - Tworzenie płynnego przepływu (Flow)
Eliminowanie zakłóceń i barier w ciągłości działań. - System ssący (Pull System)
Produkowanie tylko tego, co jest potrzebne, wtedy, kiedy jest potrzebne – przeciwdziałanie nadprodukcji. - Dążenie do doskonałości (Perfection)
Kultura ciągłego doskonalenia procesów i eliminowania strat (kaizen).
Rodzaje marnotrawstwa
Lean management identyfikuje siedem podstawowych rodzajów marnotrawstwa (MUDA):
- Nadprodukcja
- Oczekiwanie
- Zbędny transport
- Nadmierne przetwarzanie
- Zbędny ruch
- Błędy i wady
- Nadmierne zapasy
Niektóre podejścia dodają ósmy typ: niewykorzystany potencjał pracowników.
Najważniejsze narzędzia lean management
- 5S – system organizacji i standaryzacji miejsca pracy
- Kanban – wizualny system sterowania przepływem pracy
- Kaizen – ciągłe doskonalenie z udziałem wszystkich pracowników
- Just-in-Time (JIT) – produkcja dokładnie na czas
- Poka-yoke – rozwiązania zapobiegające błędom
- Heijunka – poziomowanie produkcji
- Andon – wizualny system sygnalizacji problemów
Zalety wdrożenia lean management
- Zwiększenie efektywności operacyjnej
- Redukcja kosztów i marnotrawstwa
- Lepsza jakość produktów i usług
- Skrócenie czasu realizacji procesów
- Wyższa satysfakcja klientów
- Większe zaangażowanie pracowników
Zarządzanie szczupłe dziś – nie tylko w fabryce
Współcześnie lean management znajduje zastosowanie w bardzo różnych dziedzinach – od produkcji, przez branżę IT (np. Lean Software Development), aż po szpitale, urzędy czy sektor edukacji. Jego uniwersalność wynika z faktu, że koncentruje się na procesach i wartościach, które są obecne w każdej organizacji.
