DNS, czyli Domain Name System, to podstawowa technologia umożliwiająca funkcjonowanie internetu w formie, jaką dziś znamy. Jego głównym zadaniem jest tłumaczenie nazw domenowych (np. google.com, onet.pl) na odpowiadające im adresy IP (np. 172.217.20.78), czyli unikalne identyfikatory serwerów w sieci.
Dzięki Domain Name System nie musimy pamiętać ciągów liczb, aby odwiedzać strony internetowe — wystarczy wpisać przyjazną nazwę. Bez DNS, użytkownicy musieliby wpisywać numeryczne adresy IP dla każdej strony, co byłoby uciążliwe i podatne na błędy.
Spis treści
Jak działa DNS – krok po kroku
Proces zapytania Domain Name System odbywa się błyskawicznie, ale obejmuje kilka etapów:
- Użytkownik wpisuje nazwę domeny w przeglądarce, np.
example.com. - Przeglądarka sprawdza lokalną pamięć podręczną (cache), czy adres IP tej domeny nie jest już znany.
- Jeśli nie, zapytanie trafia do serwera DNS operatora internetowego.
- Jeżeli ten również nie zna odpowiedzi, zapytanie zostaje przekierowane do serwera głównego DNS (root), który wskazuje serwer domeny najwyższego poziomu (np.
.com). - Następnie trafia do autorytatywnego serwera DNS dla konkretnej domeny (
example.com), który zwraca właściwy adres IP. - Ten adres trafia z powrotem do przeglądarki, która łączy się z odpowiednim serwerem i ładuje stronę.
Cały proces trwa zwykle poniżej jednej sekundy.
Hierarchia DNS
System Domain Name System działa w strukturze hierarchicznej:
- Root DNS: serwery główne, które „znają” serwery TLD (Top Level Domain),
- TLD DNS: serwery zarządzające rozszerzeniami domen, np.
.pl,.com,.org, - Autorytatywne serwery nazw: przechowują dokładne dane o danej domenie (np. rekordy A, MX, CNAME),
- Serwery pośrednie (rekursywne): „pośredniczą” w wyszukiwaniu IP, często obsługiwane przez operatorów internetowych.
Typy rekordów
DNS obsługuje różne typy rekordów, które odpowiadają za różne funkcje:
- A – podstawowy rekord wskazujący adres IPv4,
- AAAA – adres IPv6,
- MX – rekordy poczty e-mail,
- CNAME – aliasy domen (np.
blog.mojadomena.pl→mojadomena.pl), - NS – określa serwery nazw obsługujące daną domenę,
- TXT – często używany do autoryzacji, np. w SPF, DKIM (poczta), Google Search Console.
Przykłady użycia
Domain Name System nie służy tylko do odwiedzania stron WWW. Jego zastosowania obejmują:
- Obsługę poczty e-mail – bez poprawnych rekordów MX nie można odbierać wiadomości,
- Autoryzację domeny w narzędziach zewnętrznych – np. Google Workspace, Microsoft 365,
- Skalowanie stron internetowych – DNS może kierować użytkowników do różnych serwerów na podstawie lokalizacji (tzw. geolokalizacja DNS),
- Usługi CDN (Content Delivery Network) – DNS pomaga przekierowywać użytkowników do najbliższego serwera CDN, zwiększając szybkość ładowania.
Bezpieczeństwo i zagrożenia
Chociaż DNS jest niezwykle przydatny, może być podatny na różne zagrożenia:
- DNS Spoofing / Cache Poisoning – atakujący może podmienić odpowiedź DNS, kierując użytkowników na fałszywe strony.
- DDoS na serwery DNS – może spowodować niedostępność wielu stron internetowych.
- Podsłuch DNS – bez szyfrowania (np. DNS over HTTPS) można podejrzeć, jakie strony odwiedzasz.
Jak się zabezpieczyć?
- DNSSEC – zabezpieczenie rekordów DNS podpisami cyfrowymi,
- DNS over HTTPS (DoH) lub DNS over TLS (DoT) – szyfrowane zapytania DNS,
- Korzystanie z renomowanych dostawców DNS, takich jak Cloudflare (
1.1.1.1), Google (8.8.8.8), OpenDNS (208.67.222.222).
