Cookies, znane w języku polskim jako pliki cookie lub potocznie „ciasteczka”, to małe fragmenty tekstu wysyłane przez stronę internetową do przeglądarki użytkownika. Przeglądarka zapisuje je na urządzeniu – komputerze, smartfonie czy tablecie – i odsyła z powrotem do serwera przy kolejnych wizytach. Dzięki temu witryna „pamięta” użytkownika, jego preferencje oraz wcześniejsze działania.
Mechanizm cookies po raz pierwszy pojawił się w latach 90. XX wieku. Twórcą tej koncepcji był Lou Montulli, pracownik Netscape Communications, a pierwsze standardy określono w 1997 roku w dokumencie RFC 2109. Aktualny standard opisuje RFC 6265 z 2011 roku.
Spis treści
Jak działają ciasteczka
Proces działania plików cookie jest prosty, ale bardzo skuteczny:
- Użytkownik wchodzi na stronę internetową.
- Serwer wysyła plik cookie do przeglądarki.
- Przeglądarka zapisuje go lokalnie.
- Przy kolejnych wizytach przeglądarka odsyła plik cookie do serwera.
W pliku cookie może być zapisany np. identyfikator sesji, informacje o wybranym języku strony, zawartości koszyka czy dane potrzebne do zalogowania się. Dzięki temu użytkownik nie musi za każdym razem wpisywać tych samych informacji, a witryna działa w sposób bardziej dopasowany.
Rodzaje plików cookie
- Cookies sesyjne – usuwane po zamknięciu przeglądarki, służące do obsługi bieżącej sesji.
- Cookies trwałe – pozostają na urządzeniu przez określony czas lub do ręcznego usunięcia.
- Cookies własne (first-party) – tworzone przez domenę, którą użytkownik odwiedza.
- Cookies zewnętrzne (third-party) – ustawiane przez inne podmioty, np. reklamodawców lub narzędzia analityczne.
Zastosowanie
Pliki cookie mają szerokie zastosowanie w internecie, zarówno z punktu widzenia właściciela strony, jak i użytkownika:
Utrzymywanie sesji
Po zalogowaniu cookie zapisuje identyfikator sesji, co pozwala poruszać się po stronie bez konieczności ponownego logowania na każdej podstronie.
Gromadzenie danych statystycznych
Dzięki cookies właściciel strony może zbierać dane o tym, jak użytkownicy korzystają z serwisu – np. które podstrony odwiedzają najczęściej, ile czasu spędzają w witrynie, czy wracają po pewnym czasie.
Automatyczne uzupełnianie formularzy
Przeglądarka może zapamiętać dane wpisane w formularzach, takie jak imię, nazwisko czy adres e-mail, i automatycznie wstawiać je przy kolejnych wizytach.
Zapamiętywanie ustawień strony
Cookies pozwalają zachować preferencje użytkownika, np. ustawiony motyw kolorystyczny, wybraną wersję językową lub widok strony.
Personalizacja treści i reklam
Reklamodawcy mogą wykorzystać cookies do dopasowywania przekazu reklamowego w oparciu o wcześniejsze działania użytkownika, jego zainteresowania czy zakupy.
Obsługa koszyków zakupowych
Dzięki ciasteczkom można zachować produkty dodane do koszyka w sklepie internetowym, nawet jeśli użytkownik opuści stronę i wróci do niej później.
Zapobieganie nadużyciom w ankietach i licznikach
Pliki cookie mogą zapisać informację, że użytkownik oddał już głos w ankiecie lub odwiedził daną stronę, co zapobiega powtarzaniu tych samych działań.
Cookies a prywatność
Pliki cookie mogą zawierać różne dane, ale same w sobie nie przechowują treści, które pozwalałyby bezpośrednio zidentyfikować osobę. Jednak w połączeniu z innymi informacjami mogą być wykorzystywane do tworzenia szczegółowych profili użytkowników.
Z tego powodu w Unii Europejskiej obowiązują przepisy, które nakładają na właścicieli stron obowiązek informowania o stosowaniu cookies i uzyskiwania zgody na ich użycie w celach marketingowych. Popularne „banery cookies” są właśnie wynikiem tych regulacji.
Zarządzanie plikami cookies
Każdy użytkownik może w dowolnym momencie:
- Usunąć zapisane pliki cookie
- Zablokować ich zapisywanie
- Skonfigurować je dla konkretnych witryn
Opcje te dostępne są w ustawieniach przeglądarki, ale warto pamiętać, że całkowite wyłączenie cookies może ograniczyć funkcjonalność wielu serwisów, np. uniemożliwić logowanie lub działanie koszyka zakupowego.
Przyszłość ciasteczek
Rosnąca świadomość ochrony prywatności oraz zmieniające się przepisy sprawiają, że tradycyjne cookies – szczególnie te zewnętrzne – będą stopniowo zanikać. Google Chrome, najpopularniejsza przeglądarka na świecie, planuje całkowite wycofanie obsługi third-party cookies. W ich miejsce pojawiają się nowe rozwiązania, takie jak Topics API czy technologie anonimizujące dane użytkowników, które mają zapewnić skuteczne targetowanie reklam bez nadmiernej inwigilacji.
