CAPTCHA (Completely Automated Public Turing test to tell Computers and Humans Apart) jest to technika stosowana jako zabezpieczenie na stronach internetowych, mająca na celu dopuszczenie do przesyłania danych tylko przez człowieka. Dzięki niej możliwe jest ograniczenie działań automatycznych, które mogą zakłócać funkcjonowanie serwisów internetowych lub generować spam.
Technika ta chroni między innymi:
- formularze – przed spamem i automatycznym wysyłaniem danych,
- portale – przed zakładaniem kont przez boty,
- fora dyskusyjne – przed masowymi rejestracjami kont i spamem,
- usługi Whois – przed automatycznymi zapytaniami,
- blogi – przed publikacją reklam w komentarzach.
Rodzaje CAPTCHA
System weryfikuje człowieka poprzez zadawanie prostych zadań, które w teorii są łatwe dla ludzi, a trudne dla komputerów. Najczęściej spotykane metody to:
- Graficzne – użytkownik odczytuje znaki z obrazka. Obrazki mogą zawierać losowe litery, cyfry lub krótkie słowa.
- Asirra – wariant graficzny, gdzie użytkownik wybiera np. zdjęcia psów spośród zestawu zwierząt.
- Tekstowe – użytkownik odpowiada na pytania typu „Oblicz, ile to jest 1 + 1” lub „Podaj nazwę stolicy Francji”.
- Dźwiękowe – system odczytuje treść zadania w formie audio, przydatne dla osób niewidomych.
- Wideo i mieszane – np. NuCAPTCHA wykorzystuje krótkie sekwencje wideo lub łączy zadania graficzne z tekstowymi.
Problemy i wyzwania CAPTCHA
Choć CAPTCHA zwiększa bezpieczeństwo, ma też swoje ograniczenia.
- Dostępność – osoby niewidome lub korzystające z przeglądarek tekstowych mogą mieć trudności z rozwiązaniem zadań graficznych.
- Trudność zadań – niektóre CAPTCHA mogą być zbyt skomplikowane, wymagając wiedzy specjalistycznej lub znajomości encyklopedii.
- Frustracja użytkowników – zbyt trudne lub nieczytelne CAPTCHA zniechęcają do korzystania ze strony.
W praktyce ważne jest, aby zabezpieczenia były skuteczne, ale jednocześnie przyjazne dla użytkownika. Najnowsze systemy, jak Google reCAPTCHA v3, analizują zachowanie użytkownika i w wielu przypadkach pozwalają na weryfikację bez konieczności rozwiązywania zadań, co poprawia komfort korzystania ze strony.
Wskazówki dla webmasterów
- Dobieraj CAPTCHA do rodzaju użytkowników Twojej strony – prostsze dla e-commerce, bardziej wymagające dla serwisów o wysokim ryzyku ataków botów.
- Testuj różne warianty i monitoruj wskaźniki porzucania formularzy – zbyt trudna CAPTCHA może obniżać konwersję.
- Rozważ systemy adaptacyjne, które dostosowują poziom trudności do zachowania użytkownika lub jego historii interakcji.
- Łącz CAPTCHA z innymi mechanizmami bezpieczeństwa, np. ograniczeniem liczby prób logowania czy analizą adresów IP.
Dzięki dobrze dobranej CAPTCHA można skutecznie chronić stronę przed spamem i nadużyciami, jednocześnie zachowując komfort użytkowników.
