Crowdfunding, znany w Polsce jako finansowanie społecznościowe, to sposób pozyskiwania środków na realizację projektów od dużej liczby osób, które wpłacają niewielkie kwoty. Najczęściej odbywa się to online – na wyspecjalizowanych platformach lub poprzez media społecznościowe. Dzięki internetowi możliwe jest nie tylko zebranie funduszy, ale także zbudowanie wokół projektu lojalnej społeczności, która wspiera go od pomysłu aż po realizację.
Spis treści
Crowdfunding a zbiórki publiczne
Choć obie formy polegają na gromadzeniu środków, istotna różnica dotyczy wynagrodzenia dla wspierających.
W crowdfundingu fundatorzy często otrzymują coś w zamian, na przykład:
- produkt lub usługę (forma przedsprzedaży),
- udział w zyskach,
- nagrodę symboliczną (np. podziękowania w mediach).
Podczas zbiórek publicznych wpłacający nie otrzymują świadczeń zwrotnych – działają jak darczyńcy. W praktyce granica między tymi formami bywa jednak płynna.
Formy wynagrodzenia w crowdfundingu
Wspierający projekt mogą liczyć na różnorodne formy nagród. Najczęściej spotykane to:
- Crowdfunding udziałowy – wspierający otrzymują udziały lub akcje w projekcie, często wykorzystywane w finansowaniu startupów.
- Przedsprzedaż – wpłata traktowana jest jak zamówienie produktu, który powstanie dzięki kampanii.
- Nagrody rzeczowe i symboliczne – od gadżetów, przez dostęp do ekskluzywnych materiałów, po udział w wydarzeniach zamkniętych.
- Pożyczka społecznościowa – forma, w której fundatorzy otrzymują zwrot środków z odsetkami.
Takie zróżnicowanie sprawia, że crowdfunding jest elastycznym narzędziem, dopasowującym się zarówno do celów biznesowych, jak i społecznych.
Rodzaje projektów finansowanych społecznościowo
Zakres projektów realizowanych w modelu crowdfundingu jest bardzo szeroki:
- Biznesowe – tworzenie i rozwój firm, wprowadzenie nowych produktów lub usług.
- Kulturalne – produkcje filmowe, nagrania muzyczne, wydanie książek.
- Naukowe – finansowanie badań, eksperymentów, projektów technologicznych.
- Społeczne – kampanie społeczne, budowa obiektów publicznych, pomoc charytatywna.
- Polityczne – finansowanie kampanii wyborczych lub działań rzeczniczych.
Dzięki temu mechanizmowi możliwe jest realizowanie projektów, które w tradycyjnym modelu finansowania nie miałyby szans na wsparcie instytucjonalne.
Aspekty prawne crowdfundingu
Crowdfunding w wielu państwach nie ma jednolitych regulacji. W Polsce dopuszczalne są m.in.:
- darowizny,
- przedsprzedaż,
- pożyczki,
- sprzedaż udziałów w spółkach z o.o.,
- publiczna oferta akcji spółek akcyjnych.
Brak szczegółowych regulacji daje twórcom pewną swobodę, ale też wymaga ostrożności, aby unikać ryzyka prawnego, np. związanego z ochroną konsumentów czy przepisami o ofercie publicznej.
Crowdfunding w Polsce
Na krajowym rynku działa wiele platform, m.in. PolakPotrafi.pl, Wspieram.to, Zrzutka.pl.
Polskie Towarzystwo Crowdfundingu promuje polską nazwę „finansowanie społecznościowe” i działa na rzecz stworzenia przyjaznego otoczenia prawnego, aby ta forma pozyskiwania kapitału była szeroko dostępna.
Zalety i wady crowdfundingu
Zalety:
- możliwość zebrania funduszy bez udziału instytucji finansowych,
- testowanie pomysłu na rynku jeszcze przed jego realizacją,
- budowanie społeczności wokół projektu.
Wady:
- brak gwarancji zebrania pełnej kwoty,
- konieczność intensywnej promocji,
- ryzyko kopiowania pomysłu przez konkurencję.
